De hoofddoek is geen religieus symbool

Je kunt de televisie niet aanzetten of Geert Wilders is erop. Meestal is hij net zijn verontwaardiging aan het uiten over ‘een van de vele achterlijke facetten van de Islam’. Miljoenen moslims buigen zich per dag over welke weg moslims zouden moeten bewandelen. Er zijn meerdere stromingen die gebruik maken van verschillende bronnen. Ayatollahs, hodja’s en Imams studeren hun hele leven om uiteindelijk rechtsgeldige uitspraken te kunnen doen. Bestaat ‘de Islam’ eigenlijk wel? Nou, Geert Wilders zegt volmondig ‘Ja’, en zijn interpretatie is de enige juiste. Maakt hem dat nou de grootste ‘Islam-fascist’?

Zijn inzet op dit moment is ‘het kopvod’, oftewel de hoofddoek. Want Geert Wilders en een groot deel van de Nederlanders heeft het idee dat dit een vrouwonvriendelijke uiting van het geloof is en ziet deze uiting het liefst uit het straatbeeld verdwijnen. Vrouwen met een hoofddoek worden onderdrukt, vrouwen met een hoofddoek zijn een gevaar in het verkeer, vrouwen met een hoofddoek zijn partijdig, vrouwen met een hoofddoek willen vast meer belasting betalen, vrouwen met een hoofddoek zijn een vervuiling van het Nederlandse straatbeeld.

De arabische vertaling van de hoofddoek zoals de meeste vrouwen hem in Nederland dragen is ‘Hijab’, wat van het werkwoord ‘bedekken’ komt. Dit werkwoord heeft niet alleen betrekking op de kleding, maar ook op het gedrag. Je bedekt jezelf met kleding en een hoofddoek om je te beschermen, maar als je dan vervolgens al schreeuwend of flirtend de straat op rent, is dat wat tegenstrijdig. Gedraag je je bescheiden, maar draag je geen islamitische bedekking, dan is je uiterlijke voorkomen het eerste dat mensen van jou zien. Wat ik hierbij wil vermelden is dat in de Qur’an mannen en vrouwen tegelijkertijd op hun gedrag worden aangesproken. Anders dan de druk tot kuisheid die te vaak bij de vrouw alleen wordt gelegd, is het dus als eerste de man die wordt vermaand om zich zedelijk en bescheiden op te stellen. In die zin worden mannen en vrouwen in een maatschappij dus samen verantwoordelijk gesteld om elkaar in bescherming te nemen.

De maatschappij is tegenwoordig gericht op het uiterlijk van de vrouw. Magere mannen met gouden tanden dansen op tv met tien mooie vrouwen om een zwembad. Foto’s van een slank model worden extra geretoucheerd om haar nog meer op een barbie te laten lijken. Meisjes moeten een pasfoto inleveren als ze bij een ijssalon solliciteren. Bij veel bedrijven is voor vrouwen een rok tot op de knie de norm. Bij het kopen van een auto doen de pamfletten je vermoeden dat de half-naakte vrouw op de motorkap bij de prijs inbegrepen zit. Bij sport-evenementen krijgen de (uiteraard mannelijke) winnaars een kus van twee lieftallige dames die zichtbaar niet in de eerste plaats op hun innerlijk zijn uitgezocht.

Het islamitische gebod wat betreft kleding is een bedekking voor zowel het lichaam als het gedrag, zonder het een is het andere niet compleet. Het is een wisselwerking. Door de hoofddoek word je herinnerd aan je herkenbaarheid als moslima en kun je je gedrag beter bedekken. Als je je gedrag bedekt voor je geloof, kun je kracht putten uit het dragen van een hoofddoek. Je hoeft je met een hoofddoek qua uiterlijk/lichaam niet te bewijzen als je qua gedrag geen opvallende dingen doet.

Face it… Het lichaam van de vrouw is door de eeuwen heen altijd een ‘hot item’ geweest. En kleding is altijd een manier geweest om je te onderscheiden, te bedekken, te beschermen enz. En dat is nu niet minder. Alleen richt het zich nu vooral op het lichaam dat we niet kunnen zien. En waarom? Omdat het veel mensen confronteert met hun eigen ‘ontbloting’. Maar is dat een probleem van de moslimvrouw met een hoofdoek? Ik denk dat het een verschil is in denken; in het Westen laat je zien waar je trots op bent, in Islam bedek je datgene.
Vrouwen zijn in veel gevallen meer bedekt dan mannen. Waar een man zich in de zomer al snel van zijn t-shirt ontdoet, denkt een vrouw daar wel even twee keer over na. Het is maar net waar je dan de grens legt. En ja, in Islam ligt die grens hoger. En dan zou het ineens vrouwonvriendelijk zijn om je meer te bedekken?

De hoofddoek is dus niet het gehele gebod, maar het gaat om de totale bedekking. Als de hoofddoek een ‘islamitisch symbool’ is dat volgens sommige politici verboden moet worden, is dat dan ook het geval met wijde kleding, bescheidenheid en kuisheid? Want mijn ‘hijab’ vergelijken met een kruisje of een keppeltje gaat wat mij betreft mank. Een kruisje is geen gebod, maar een uiting zonder bijkomstige functie. Een keppeltje zou je inhoudelijk kunnen vergelijken (maakt dat dan van een keppeltje een man-onvriendelijk symbool?), ware het niet dat veel joden met keppeltjes nog in hun gemeenschap leven, sociaal en economisch gezien en moslims wat dat betreft dus door te integreren zichzelf in de vingers hebben gesneden. De meeste joden dragen hun keppeltje echter niet meer de hele dag. Bovendien is de hoofddoek niet een puur islamitisch gebruik. Veel joodse en christelijke vrouwen dragen een hoofddoek en ook Maria, de moeder van Jezus, is in onze Hollandse katholieke kerken getooid met een prachtige sluier. Als er in Nederland getrouwd wordt, dragen ook veel vrouwen een bruidssluier.
Ik wil de hijab liever vergelijken met de rok die gereformeerde vrouwen voor hun geloof de hele dag moeten dragen, omdat God het volgens hen niet heeft toegestaan een broek te dragen. De rok wordt niet gezin als een vrouwonvriendelijk symbool. Draagsters van een lange rok worden hooguit beschouwd als ‘orthodox’ of ‘extreem’. Er is niemand die er ook maar even aan denkt om het kledingstuk van deze vrouwen bij wet te verbieden.

De hijab an sich is dus geen symbool, noch vrouw-onvriendelijk. Wat het vrouw-onvriendelijk zou maken, is het dwingen tot het dragen ervan of het juist met dwang verwijderen van kleding waar vrouwen uit eigen beweging voor hebben gekozen.

Liselotte Buitelaar